Het Belgisch fiscaal landschap : stand van zaken en lopende projecten

België kent in hoofdzaak twee grote soorten directe belastingen : de vennootschapsbelasting en de personenbelasting en één indirecte belasting : de BTW.

Deze belastingen zijn federaal, hetgeen betekent dat de wijze van heffing ervan identiek is voor de drie Gewesten van het land : het Vlaams, het Brussels en het Waals Gewest. Met het oog op coherentie inzake de wijzen van overdracht onder levenden of door overlijden, heeft de federale wetgever ook initiatieven ontvouwd op het gebied van de overdracht van ondernemingen. Wanneer een onderneming in België het voorwerp uitmaakt van een schenking, kan ook een verlaagd tarief (3%) worden toegepast, voorzover zowel de schenker als de begiftigde natuurlijke personen zijn.

In 1999 werd onze fiscale handicap ten opzichte van het Europees gemiddelde geraamd op 4,5% van het BIP, hetzij 11,15 miljard €. Maar de neerwaartse evolutie van de jaarlijkse schuldenlast maakt een duurzame vermindering van de fiscale en parafiscale druk mogelijk in ons land.

Binnen deze context werden op initiatief van de Minister van Financiën verscheidene maatregelen genomen :

• de fiscale "stop" : de begroting 2000 werd goedgekeurd zonder nieuwe belastingen noch verhoging van een bestaande belasting;
• de herindexering van de belastingschalen met terugwerkende kracht tot 1 januari 1999;
• de afschaffing van de aanvullende crisisbijdrage die op 1 januari 2003 volledig zal voltooid zijn met uitwerking op de bedrijfsvoorheffing ingehouden op de inkomsten belastbaar in de personenbelasting;
• de hervorming van de personenbelasting verwezenlijkt bij wet van 10 augustus 2001, waarvan de eerste resultaten reeds geconcretiseerd zijn in de berekening van de ingehouden bedrijfsvoorheffing.

Deze vier maatregelen zijn, in termen van verlaging van het belastingniveau, op termijn goed voor een vermindering van meer dan 10% in 2004 en meer dan 23% in 2006, vergeleken met de toestand bij onveranderd beleid.

Bij deze eerste balans komt nog een ontwerp tot hervorming van de vennootschapsbelasting. Dat ontwerp beoogt, mits budgettaire neutraliteit, een verlaging van de nominale aanslagvoet met behoud evenwel van de bijzondere voordelen ten gunste van de KMO's. Schematisch voorgesteld zou de normale aanslagvoet teruggebracht worden van 39% tot 33% (33,99% mét ACB). De verlaagde tarieven zouden verminderd worden tot 24,25%, 31% en 34,5%. Op langere termijn zou de regering voornemens zijn het gewone tarief tot 30% te verminderen om het in overeenstemming te brengen met het lage gemiddelde van de Europese landen en de aanvullende crisisbijdrage van 3% af te schaffen.

Naast deze drie federale belastingen heeft België verschillende gewestelijke belastingen. Deze zijn het gevolg van de steeds toenemende fiscale autonomie die ingevolge politieke akkoorden (zogenaamde Lambermont-akkoorden) aan de drie Gewesten van het land werd toegekend. Met het oog op de totstandbrenging van een aantrekkelijk ondernemingskader, hebben de drie Gewesten geleidelijk aan regelingen ingevoerd op het stuk van de nalatenschap van natuurlijke personen en van de overdracht van familiale ondernemingen. Deze regelingen vertonen weliswaar punten van overeenkomst, maar vertonen evenveel verschillen met betrekking tot de grond- of vormvoorwaarden die voor de toepassing ervan moeten worden nageleefd. De successierechten zijn verschillend in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Sinds 1 januari 2002 zijn ook de registratierechten bij de verkoop van onroerende goederen verschillend naargelang het onroerend goed in Vlaanderen (max. 10%), Brussel of Wallonië (max. 12,5%) gelegen is.

In België, net als in ieder ander land, moet een optimaal fiscaal systeem zijn economische en budgettaire doelstellingen bereiken, zonder negatief door te wegen op de beslissingen van de economische actoren, inzonderheid op het gebied van de investeringen. Daaruit volgt dat de fiscaliteit duidelijk en coherent moet zijn, zodat de eruit voortvloeiende verplichtingen zo miniem mogelijk zijn en de rechtszekerheid maximaal verzekerd is. Om het initiatief aan te moedigen en de belegger te overtuigen is het niet alleen het aanslagniveau dat telt : de wijze waarop de belasting wordt toegepast is even belangrijk. De complexiteit van het fiscaal systeem, de organisatie van de controleprocedures en de modaliteiten van de besluitvorming binnen de fiscale Administraties brengen het gebrek aan voorzienbaarheid van de geplande fiscale operaties of situaties des te sterker aan het licht.

Om deze reden heeft de Belgische regering, doen toedoen van het Commissariaat-generaal belast met de vereenvoudiging van de fiscale procedures en de strijd tegen de grote fiscale fraude, een ambitieus project uitgewerkt om de relaties tussen de Belgische Belastingadministratie en de belastingplichtigen te hertekenen. Deze wens om het de medeburgers en de ondernemingen makkelijker te maken, heeft reeds concreet vorm gekregen in een aanzienlijke hervorming van de fiscale geschillenregeling. Maar de ambitie van de regering reikt verder en bij de lopende projecten, die even aanzienlijk zijn, zijn vaak - volgens een formule die frequent gebruikt wordt op Europees niveau - privé-sector en openbare sector, ambtenaren en specialisten op het terrein betrokken...

• Herstructurering van het Ministerie van Financiën (Coperfin-plan) die, door middel van een mentaliteitswijziging en de invoering van een nieuwe fiscale cultuur, de bedoeling heeft de belastingplichtigen als klanten van de fiscale Administratie te beschouwen, met als hoogtepunt de reorganisatie van de AOIF in de afdelingen Particulieren, KMO's en Grote Ondernemingen.
• Vereenvoudiging en automatisering van de relaties door gebruikmaking van elektronische communicatie : elektronische aangiften, scanning, enz.
• Doorvoering van een veralgemeend rulingstelsel, dat de, zowel Belgische als buitenlandse beleggers, rechtszekerheid biedt over hun fiscaal lot, wanneer ze een welbepaalde verrichting plannen.